Nhu Thắng Cương – Đạo Đức Kinh – Lão Tử

Photobucket
將欲歙之,
必故張之﹔
將欲弱之,
必故強之﹔
將欲廢之,
必故興之﹔
將欲取之,
必故與之。
是謂微明。
柔弱勝剛強。
魚不可脫于淵,
國之利器不可以示人。

Phiên âm

Tương dục hấp chi , tất cố trương chi ﹔ tương dục nhược chi , tất cố cường chi ﹔ tương dục phế chi , tất cố cử chi ﹔ tương dục thủ chi , tất cố dữ chi 。 thị vị vi minh 。 nhu nhược thắng cương cường 。 ngư bất khả thoát ư uyên , quốc chi lợi khí bất khả dĩ thị nhân 。

Dịch nghĩa

Muốn cho vật gì thu rút lại thì tất hãy nở rộng nó ra đã. Muốn cho ai yếu đi thì tất hãy làm cho họ mạnh lên đã. Muốn phế bỏ ai thì tất hãy đề cử họ lên đã. Muốn lấy vật gì thì tất hãy cho đã. [Hiểu] như vậy là sâu kín mà sáng suốt. Vì nhu nhược thắng được cương cường.
Cá không nên rời khỏi vực. Lợi khí của nước không nên khoe cho dân thấy.

Nguyễn Hiến Lê dịch

17 phản hồi

  1. Ở, cần chỗ đất vừa khéo; Lòng cần phải rộng rãi; Đối với người cần lấy điều nhân; Lời nói thì cần tin cẩn, Làm việc cần tài năng; Hành động cốt hợp thời. (Lão Tử )

  2. Tôn chỉ “nhu thắng cương, nhược thắng cường” của Lão là áp dụng “luật phản phục” là yếu căn tư tưởng của Lão vậy. Phản hay phục cũng thế, nghĩa là “trở về” tức là trở về “gốc”. “GỐC” là gì? Là “ĐẠO”!
    Ông nói: “Phản giả Đạo chi động. Nhược giả Đạo chi dụng = Trở lại là cái động của Đạo.Yếu/mềm là cài dụng của Đạo”[ch.40]
    Như thế “Nhu Đạo” là cái sở dụng của Đạo trong cuộc sống. Nhu không phải là quỵ lụy yếu hèn mà là thuận theo cái qui luật động của Đạo. Cái động của Đạo là quay trở về tức là cái qui luật tuần hoàn của vũ trụ, thiên nhiên. Hết Xuân, Hạ, Thu, Đông rồi lại Xuân. Biết được cái qui luật động (phản giả Đạo chi động) của Đạo tức “Âm cực dương sinh, dương cực âm sinh – vật cùng tắc biến, vật cực tắc phản” và dùng được cái sở dụng của Đạo (nhược giả Đạo chi dụng) tức “Hậu kỳ thân nhi thân tiên, ngoại kỳ thân nhi thân tồn – bất tranh nhi thiện thắng” thì mới là người trí.
    Chúng ta thấy ở đây Lão dùng các cặp đối đãi như “hấp#trương – cường#nhược – hưng#phế” cặp kè với nhau làm thành sự so sánh để làm nổi bật tính cách mâu thuẩn của chúng. Thế nhưng con người lại thường chọn cái giới tuyến tích cực “trương, cường, hưng, dữ” hơn là giới tuyến bên kia “hấp, nhược, phế, đoạt” cho nên nhân quần xã hội bất ổn là vậy.
    Nhân đây chúng ta thử so sánh ch.36 này với Kinh Tân Ước để thấy cái “Nhu Đạo” này nó bàng bạc khắp nơi:
    _”Quiconque s’élèvera sera abaissé et quiconque s’abaissera sera élevé = kẻ nào tự nâng mình lên thì sẽ bị hạ xuống, và kẻ nào tự hạ mình xuống thì sẽ được nâng lên.” – “Ainsi les derniers seront les premiers, et les premiers seront les dreniers = kẻ đi sau sẽ là người đứng trước, kẻ đến trước sẽ là người đứng sau”.

  3. Dĩ nhu thắng cương, dĩ nhược thắng cường!!!
    Hay, hay, hay…

    Nhân chi sơ tính bản ác là đây!

  4. BT ghé them và hoc doc nhiêu tu nguoi xua. chuc tmai vui khoe.

  5. Cám ơn bạn về entry rất ý nghĩa này.

    “…Muốn phế bỏ ai thì tất hãy đề cử họ lên đã…”, nhưng với trường hợp vừa xảy ra của Quyền Tổng Cục Trưởng Du Lịch (đã bị cách chức và có người khác thay thế), thì mình nghĩ ông ta sẽ không bị phế nếu không có ai đó phát hiện và công khai hoá quyết định kỷ luật cũ của ông ấy. Bạn có nghĩ như vậy không?

  6. Anh không hiểu sâu vấn đề, nhưng anh nghĩ khi con người ta ở trên cao thường thì người ta mất cảnh giác, chủ quan và tự cao…lúc đó là lúc người ta dễ để lộ những yếu huyệt của mình…

  7. Một entry rất là có ý nghĩa. Cám ơn Tmai nhé… Đã vào đọc rất sớm,khi chưa ai comment cả nhưng chẳng cách nào comment được. Hôm nay mới quay trở lại.
    @bạn mdleechen: nếu ứng vào điều”…Muốn phế bỏ ai thì tất hãy đề cử họ lên đã…” ở trường hợp ông NGuyễn Quốc Kì thì quá đúng chứ còn gì nữa… cái hay ở chỗ là ta cứ đề cử, còn chuyện gì làm họ “xuống” là không quan trọng!

  8. :))Cổ thư -Kỳ tích!
    Nay chẳng có gì thay đổi cả!!!

  9. Triết lý này có áp dụng được ở VN không nhỉ? Nhất là ở “Thượng tầng kiến trúc” ? :D

  10. Câu cuối :”Quốc chi lợi khí bất khả dĩ thị nhân.”, Hai Lúa tui nghĩ Học giã NHL có sơ suất khi dịch chữ ‘Nhân’ là ‘dân =công dân’ chăng ?Theo Hai Lúa phải dịch chữ ‘Nhân ‘ là ‘người’thì mới đúng theo mạch văn và mới có thể hiểu được .Theo đó câu nầy có nghĩa:”Lợi khí của nước không nên khoe cho người thấỵ”. Thêm nưã chữ NHÂN và DÂN trong chữ Hán viết hoàn toàn khác nhau.Nếu Hai Lúa nghĩ sai,xin quí bạn chỉ giáo.Trân trọng

  11. Lời cổ nhân thật là chí lý.

  12. Xin góp ý với bạn @quach…Có lẽ với vốn Hán học uyên thâm của NHLê không cho phép ông đổi từ ngữ của cổ nhân như vậy. Đúng như bạn quach…nói:Chữ Nhân và chữ Dân viết khác nhau, tuy nhiên nghĩa chữ “Dân” cùng đồng nghĩa với chữ “Nhân”, tức là nói đến người chung chung…Học giả Đào Duy Anh giải nghĩa:”DÂN: người trong nước hoặc trong một địa hạt.[Hán Việt từ điển-Minh Tâm]. Còn nếu muốn ám chỉ “NHÂN DÂN” thì cần đến hai từ: “nhân”(người) + “dân”(người trong một nước = “NGƯỜI DÂN” (peuple)[cũng ĐDAnh giải thích]- Chữ “dân” này phải đi với một từ nữa mới đủ nghĩa;như: “dân chúng[hai từ Hán ghép lại]”=quần chúng nhân dân. Chữ “dân” không thôi, tự nó chưa đủ nghĩa “nhân dân”.
    Do đó, NHL (có trích nguyên bản chữ Hán-có từ “nhân=hai nét”)chỉ có thay từ “người” bằng từ “dân”=chỉ người trong nước và chúng ta thường hiểu đó là nhân dân, cũng vậy thôi;vì nó diễn cùng một ý. Như ta thường nghe nói:dân ta=nhân dân ta.
    Tôi thường nói: “tôi nói không bắt buộc tôi phải nói đúng” cho nên xin đóng góp vài ý nhỏ với bạn chỉ mong lãnh hội thêm ý kiến.
    Chúc bạn sức khỏe và mong gặp lại.

  13. @hongphuong v: Nội y, áo xống nghiêm chỉnh vào, rồi thì ra bàn mấy chiện thâm thí này tiếp. Tại hạ cung nghinh.

  14. Hay qúa, Tao xin đăng lại trong trang nhà Pi. Thks!

  15. @hongphuong v & quach_tu_kim: mình nghĩ ko nên câu nệ vào câu chữ của người dịch, cứ như nguyên bản “quốc chi lợi khí bất khả dĩ thị nhân” và đối chiếu với thực tế sẽ biết là phải “bất khả dĩ thị …ai”

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: