NS Trịnh Công Sơn, 50 năm sau ngày mất

Nhac si

Trịnh Công Sơn tranh Đinh Cường

tặng LS TVC

Những ngày cuối tháng ba, gia đình NS Trịnh Công Sơn qua đại diện theo uỷ quyền là CS Trịnh Vĩnh Trinh đã đặt vấn đề về việc thu tác quyền các tác phẩm âm nhạc của anh mình là NS Trịnh Công Sơn. Theo yêu cầu của CS này thì mỗi khi biểu diễn một tác phẩm của TCS thì cá nhân hoặc đơn vị biểu diễn phải nộp 300.000đ/bản/lần. NS TCS qua đời không để lại di chúc, do vậy gia đình của NS là những người thừa kế theo PL đối với các các phẩm âm nhạc của ông.

Và yêu cầu này, đã gây nên nhiều luồng dư luận và nhiều quan điểm khác nhau. Tuy nhiên các quan điểm này lại có điểm chung là:
(i) TCS là tác giả và đồng thời là chủ sở hữu của các tác phẩm này.
(ii) Không có bất kỳ tranh chấp nào về quyền tác giả và quyền sở hữu đối với các tác phẩm này cho đến thời điểm mà CS TVT yêu cầu thanh tóan tiền tác quyền.

Các vấn đề còn gây tranh cãi:
(i) đơn giá thanh tóan theo yêu cầu của CS Trịnh Vĩnh Trinh đối với những tác phẩm của NS Trịnh Công Sơn.
(ii) phương thức thu tiền tác quyền: CS TVT thu trực tiếp hoặc CS này ủy quyền để TTBVTQ VN thu hoặc TTBVTQ VN tự đứng ra thu mà không qua một hợp đồng ủy quyền giữa trung tâm này và CS TVT

Dân sự là chuyện của các bên
Trong một bài báo, NB ĐTQ cho rằng để giải quyết vấn đề này trên cơ sở tình và lý. NB này còn đi xa đến mức: “trong lý có tình, trong tình có lý”. Có lẽ NB kiêm NT bị ảnh hưởng bởi tiểu thuyết kiếm hiệp hơi bị nhiều (!).Trong thực tế để giải quyết một vụ việc dưới góc độ pháp lý thì chỉ có “lý” và chỉ có “lý” mà thôi.Thật ra trong việc này, yêu cầu mà CS TVT đặt ra là hòan tòan chính đáng và phù hợp với các qui định của pháp luật. Có điều dân mình còn chưa quen với xã hội thượng tôn pháp luật trong đó “tình” và “lý” là không phải lúc nào cũng đi chung đường.

Thực chất yêu cầu của CS TVT đối với các cá nhân, đơn vị có sử dụng tác phẩm của NS họ Trịnh để kinh doanh là quan hệ dân sự. Mà nguyên tắc hàng đầu của quan hệ dân sự là sự thỏa thuận của đôi bên, là chuyện “thuận mua vừa bán”. Chỉ có điều nếu CS TVT và các đơn vị, cá nhân không thống nhất được với nhau về tiền tác quyền thì các đơn vị cá nhân này không thể dùng tác phẩm của TCS để biểu diễn với mục đích lợi nhuận. Điều này cũng có nghĩa một khi các cá nhân, đơn vị này sử dụng các tác phẩm với mục đích phi lợi nhuận thi không phải nộp tiền tác quyền.( Điều 25 LSHTT) Việc gia đình NS này sử dụng tiền tác quyền vào mục đích gì thì hòan tòan là quyền của gia đình NS và những người phải trả quyền tác quyền không thể và không có tư cách để có thể thắc mắc hoặc yêu cầu gì.

Nguyên tắc bảo tòan quyền có từ thời cổ La Mã: “không ai có nhiều quyền hơn quyền mà họ được chuyển giao” (nemo plus iuris in alieni transfere plus quam ipse habet).
Do vậy, một khi gia đình NS TCS không ký hợp đồng ủy quyền để TTBVTQ VN thu tác quyền đối với các tác phẩm âm nhạc của NS TCS thì TT này không thể tự thu. Còn nếu gia đình ký hợp đồng uỷ quyền để TTB VTQ VN thu tác quyền thì giá TT sẽ thu tiền tác quyền ngang bằng đối với các tác giả khác không phân biệt tác giả này có nổi tiếng hay không. Theo mức thu trong thực tế mà TTBVTQ đã thực hiện với các tác giả khác thì thấp hơn so với yêu cầu của gia đình NS TCS. Trong thực tế, cho đến thời điểm người viết viết những dòng này thì chưa có văn bản qui phạm pháp luật nào qui định cụ thể về mức thu tác quyền đối với các tác phẩm âm nhạc. Trong thực tế TTBVTQ đã thu với tiền tác quyền đối với các tác phẩm âm nhạc của các nhạc sĩ khác đối với các đơn vị tổ chức biểu diễn không theo một thang biểu cố định nào mà chủ yếu qua “mặc cả” giữa TTBVTQ và đơn vi tổ chức biểu diễn.

Quyền tác giả được bảo vệ
Theo một số đơn vị bảo vệ tác quyền nước ngòai có điều kiện gần giống VN ta như Nhật Bản và Ấn độ …cho biết những khó khăn tương tự cũng đã xẫy ra tại các quốc gia này trong những ngày đầu tiếp cận và thực thi với vấn đề tác quyền. Vấn đề là nhà nước quyết tâm thực thi vấn đề tác quyền và xây dựng một hành lang pháp lý đủ mạnh.

Chính nhờ Luật sở hữu trí tuệ mà thế giới mới biết đến một Bill Gates không chỉ với tư cách là ông vua phần mềm mà còn là tỉ phú giàu nhất nhì thế giới. Cũng chính nhờ luật này mà mới xuất hiện một tỉ phú có hạng trên thế giới mà việc làm giàu chỉ bằng ngòi bút, tác giả của lọat truyện Harry Potter nổi tiếng Joanne Kathleen Rowling.

Ở miền Nam, 1963, NS Thanh Sơn, tác giả của “Nỗi buồn hoa phượng” cho biết “ ngày đó mỗi tháng đi làm, chỉ được lãnh 150 đồng. Nhưng tiền tác quyền của ông một tháng lên đến 6.000 đồng, giúp gia đình ông vượt qua nghèo khó. Ông nhờ vào tiền sáng tác mà mua nhà, mua xe, cưới vợ.”. Còn NS Vinh Sử cho biết: “”Trước 1975, giới làm nhạc rất dễ kiếm tiền. Tiền tác quyền một bản nhạc có khi mua được chiếc xe hơi”.

Có ý kiến cho rằng thật là không công bằng trong trường hợp một CS được trả hàng chục triệu chỉ trong một show biểu diễn, trong khi tác giả của tác phẩm được biễu trong nhiều trường hợp lại bị bỏ “quên”. Theo một số tác giả, ở các nước tỉ lệ tác quyền âm nhạc chiếm tỉ lệ từ 30 – 40% trên tổng doanh thu.

Bất kỳ sự so sánh nào cũng chỉ mang tính tương đối và còn phải tính đến các yếu tố có thể ảnh hưởng đến tínhchính xác của phép so sánh. Nhưng phải thấy rằng trong bối cảnh nước ta đang từng bước hội nhập vào nền kinh tế thế giới qua việc gia nhập WTO, Công ước Berne, ban hành Luật sở hữu trí tuệ …thì việc thu tác quyền đối với các tác phẩm âm nhạc là việc đương nhiên phải làm.

Một khía cạnh pháp lý rất lý thú cần phải xem xét là đại bộ phận các ca khúc của NS họ Trịnh đều được sáng tác trư�
�c 75, vấn đề là Luật SHTT có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2006, vì vậy vấn đề pháp lý phát sinh TCS có được nhìn nhận là tác giả đồng thời là sở hữu chủ các cá khúc đã đi vào lòng công chúng lâu nay.! Cũng cần lưu ý thêm tác giả đồng thời là chủ sở hữu tác phẩm được hưởng quyền ngay sau khi viết xong tác phẩm mà không cần phải đăng ký quyền tác giả tại Cục bản quyền tác giả. Việc đăng ký tác phẩm tại Cục bản quyền tác giả là không bắt buộc song khuyến khích (Điều 6, Điều 49 LSHTT). Quyền tác giả phát sinh từ khi tác phẩm được hình thành cho đến hết 50 năm kể từ khi tác giả qua đời (Điều 766 Bộ Luật Dân sự, Điều 27 LSHTT). Điều này có nghĩa là những người thừa kế theo pháp luật của NS TCS sẽ còn được hưởng tiền tác quyền dài dài theo luật định.

Khi tôi kết thúc những dòng cuối cùng của entry này thì đồng thời tôi cũng đã xác lập quyền tác giả đối với entry này, mặc dù tôi không hay chưa nộp đơn để được cấp Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả. Chẳng may một ngày đẹp trời nào đó, có một người nào đó tự nhận mình mới chính là tác giả đích thực của entry này thì người có có nghĩa vụ phải chứng minh bằng các chứng cứ để minh định cho việc “tự nhận” của mình, còn tôi có quyền chứng minh chính tôi mới là tác giả thật sự mặc dù sẽ phải mất nhiều thì giờ và đôi khi cả sự bực mình nữa. Vì tôi đã không nộp đơn để đăng ký quyền tác giả. Nói vui vậy thôi, làm gì có chuyện đó bạn nhỉ!

22 phản hồi

  1. Tôi tán đồng việc em gái của cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đòi tiền tác quyền, vì ít nhất nước ta bây giờ cũng đã có luật SHTT.

    Điều đáng tiếc: từ luật đến thực hiện còn khoảng cách xa quá (các văn bản hướng dẫn thực hiện dưới luật), khi mà khung giá tác quyền cho 1 bài hát không được quy định rõ ràng, và người ta thu bằng cách đàm phán với từng show diễn…(“Trong thực tế TTBVTQ đã thu với tiền tác quyền đối với các tác phẩm âm nhạc của các nhạc sĩ khác đối với các đơn vị tổ chức biểu diễn không theo một thang biểu cố định nào mà chủ yếu qua “mặc cả” giữa TTBVTQ và đơn vi tổ chức biểu diễn”).

    Tôi cũng tán đồng quan điểm của người viết entry này là việc thu tiền tác quyền từ người thừa kế hợp pháp của NS TCS: gia đình họ sử dụng vào mục đích gì là toàn quyền của họ, bởi đó là thu nhập hợp pháp theo luật định (tất nhiên, là nhớ đóng thuế thu nhập!). Không cần thiết CS TVT phải diễn giải trên báo chí rằng tiền thu được gia đình đã và đang làm gì! Đây là một phạm trù khác thực sự, và những người bị đòi đóng tiền tác quyền không thể nào chất vấn người đi thu!

    Đọc thêm 1 số thông tin đại chúng: là nếu gay gắt quá (không thoả thuận được vấn đề thu và mức thu của người thừa kế hợp pháp NS TCS) thì các phòng trà, tụ điểm ca nhạc,… sẽ không dám sử dụng các nhạc phẩm của NS TCS nữa. Như vậy, dòng nhạc Trịnh lãng mạn, mượt mà sẽ dần dần bị quên lãng trong lòng công chúng… Có thể là thật đấy – họ sẽ không sử dụng trong các chương trình sắp tới! Nhưng nghe sao mà có vẻ như “hù doạ” quá, trong khi ai cũng biết luật rành rành, thốt lên những câu như vậy có ngô nghê lắm chăng?

    Cái hay và cái thấm của nhạc Trịnh, giờ đây không nhất thiết cần phải bàn nữa, và sức lan toả tự nhiên của nó từ xưa đến giờ ai cũng đã thấy: một sự thật rất hiển nhiên!

  2. Tôi đồng ý quan điểm của bài viết “yêu cầu mà CS TVT đặt ra là hòan tòan chính đáng và phù hợp với các qui định của pháp luật. Có điều dân mình còn chưa quen với xã hội thượng tôn pháp luật trong đó “tình” và “lý” là không phải lúc nào cũng đi chung đường”. Tuy nhiên để nhạc Trịnh tiếp tục tỏa sáng và đọng lại trong lòng công chúng thì các bên nên ngồi lại với nhau thỏa thuận tác quỵền tác phẩm một cách hợp lý phù hợp với tình hình thực tế của người sử dụng…

    Trước đây tôi cũng có làm chút ít về kinh doanh. Cùng một món hàng, bán cho A có thể 5 đồng, nhưng nếu B mua thì 15 đồng tôi mới bán…

  3. NS Trịnh Công Sơn, 50 năm sau ngày mất(?) Mới đó mà đã 50 năm rồi sao hay là tmai muốn nói là các tác phẩm của NS TCS 50 năm sau ngày mất? Mấy hôm trước báo chí cũng nói nhiều về vấn đề này. Đúng là cần phải ngồi lại để bàn tính xem thu như thế nào? Thu bao nhiêu? Và ai phải nộp? Chương trình nào phải nộp… Cũng nên lo xa một chút như mdleechen, một ngày nào đó các Sk, phòng trà … ko sử dụng các tác phẩm của NS này thì sao?

  4. TCS , ngoài tài thơ nhạc ra , thì là một con người tầm thường sống triền miên trong mơ mộng vẩn vơ . Ông ta từ chối miền Nam trước 1975 , từ chối sự cố gắng tồn tại của nó bằng thơ nhạc rền rĩ, khóc than . Ông ta mơ về bên kia , ngoài kia , miền Bắc . Quả là cỏ luôn luôn xanh ở phía bên kia đồi .

    Sau 1975 ông ta ôm chầm lấy miền Bắc, ân ái với giấc mơ cỏ dại bên kia đồi . Tuần trăng mật quá ngắn ngủi, miền Bắc không dùng đến “nghệ sỹ” miền Nam . Ông ta, xem ra, theo lối nói nôm na dân giả người Việt là bị “đá đít ” .
    Uổng thật, quả đồi chỉ có hai bên, một bên đã là quá khứ, một bên thì xanh nhưng đến gần lại hóa cháy đỏ vô sanh .

    Bất nhẫn . Ông ta quả thật đáng thương hại . Mất phương hướng . Ông ta lui về ẩn dật và sống những ngày còn lại với gái tơ . Mà phải Á Hậu cở Mẩu Hậu TCS đâu thèm ? Đời tư tưởng thâm cao, mơ hoa vời vợi rốt cuộc rồi cũng chỉ ngã lưng tìm cái mõng cỏn con phàm tục đến thế mà thôi ….

    Đây chỉ là cảm nghỉ của mình về con người của TCS …

  5. toi ung ho viec thu tac quyen. Va van de thu bao nhieu, thu nhu the nao la do chu so huu cua no quyet dinh. Co the voi nguoi nay ho thu 1 dong, voi nguoi khac ho thu 1 trieu. Voi anh nay ho thu truc tiep, voi cac anh khac ho uy quyen de cty thu.Khong co gi de ban cai cho mat thoi gian. Bao chi lam rum beng len nhu vay chang qua la bi giat day cua 2 doi tuong khac nhau. 1 muon rung cay nhat khi de thu tien, 1 muon gay ap luc du luan xa hoi de xu kg tra tien. boi the dung phi cong vo ich vao nhung tro do. Cai gi co luat thi cu theo luat ma lam

  6. Cám ơn các bạn đã quan tâm, người viết chỉ muốn nhấn mạnh chi tiết trong bài viết: “Quyền tác giả phát sinh từ khi tác phẩm được hình thành cho đến hết 50 năm kể từ khi tác giả qua đời”
    Như vậy title không có gì là phi logic cả, ngược lại chỉ muốn nhấn mạnh: 50 năm sau ngày mất, gia đình NS TCS sẽ không còn có quyền tác giả đối với các ca khúc của NS TCS. Lúc bấy giờ, một số người trong chúng ta có lẽ không còn có mặt trên cõi đời này. Tác quyền đối với các ca khúc của NS họ Trịnh sẽ thuộc về công chúng.

  7. Tôi cũng hơi ngạc nhiện khi đọc cái Title này của bạn.

  8. Ghé lại thăm bạn, và muốn đọc tiếp những cảm nhận từ các blogger khác về nội dung entry bạn đã viết. Cảm giác bây giờ muốn chia sẻ với bạn, mình cũng buồn vì bạn đang nói chuyện con Gà, thì có người vào lại nói chuyện con Vịt! Hai lĩnh vực quá khác xa nhau!

    Chắc người ta đang muốn “show up” cái mà họ tự cho rằng họ “uyên” và “thâm” – biết nhiều chuyện trên đời ư?

    “Bảy mươi chưa què chưa đui, chớ gọi là lành”! Ngẫm lại đi!

    Thật tiếc cho công sức và thời gian của bạn khi viết entry này quá!

  9. Sorrie nghen Tmaid lại viết bậy bạ nửa rùi . Làm ơn delete reply của Noodle zùm nghen người đẹp ? Buồn buồn càm ràm trong đây & chỉ muốn bày tỏ chút suy nghỉ của mình về NS họ Trịnh kia thôi … và chỉ có thế xin mọi người đừng phiền lòng . Hoàn toàn ko có ý SHOW OFF .

  10. Mình trân trọng mọi ý kiến của các bạn. Để tiếp cận chân lý nên có những suy nghĩ trái chiều, phản biện… điều này cần lắm thay. Kiểu suy nghĩ một chiều, chỉ dành phần phải về mình thì đã …xưa lắm rồi và tất nhiên không khoa học và quan trọng là không có tính thuyết phục cao.

  11. Theo anh, gia đình nhạc sỹ Trịnh Công Sơn yêu cầu tiền bản quyền là hoàn toàn chính đáng. Vì trước hết, VN đã có luật bản quyền. Sau đó, là chúng ta tôn trọng nghệ sỹ. Mỗi bài hát sáng tác, cũng là mồ hôi, công sức và tâm huyết của nhạc sỹ nữa. Quan trọng, là thực hiện như thế nào thui. Những bài hát nào của nhạc sỹ TCS sẽ đòi tiền bản quyền ? Ai sẽ giám sát việc thực hiện ? … Trên thế giới, ông hoàng nhạc Rock&Roll Evis Presly vẫn để lại cho gia đình “lộc” dựa trên tiền bản quyền được 50 năm. Và số tiền đó, gia đình nhạc sỹ TCS có thể dùng để xây nhà tưởng niệm nhạc sỹ TCS, sưu tầm các di vật của ông … Thật lòng, anh không khoái nhạc Trịnh lém, nghe buồn não nề. hi hi

  12. Mình thích nhất là tmaid…phân tích cái kiểu nói “trong lý có tình, trong tình có lý”. Luật pháp đâu có cái khoản đó! Luật sư có đem “tình” ra trước pháp luật là chỉ để “xin giảm khinh” chứ có luận lý/tình lằn nhằn đâu! Như bạn nói: “tình và lý không phải lúc nào cũng đi chung đường”. Ngày xưa mình có nghe ai đó nói: “la loi c’est la loi!”[= luật là luật]
    Nói đi rồi cũng nói lại: người nào bảo “trong tình có lý, trong lý có tình” là ý họ muốn nói đến cái: ” Si veut le roi, si veut la loi.”[= ý vua thế nào, luật pháp thế ấy]

  13. Chuyện thu tiền tác quyền là hòan tòan đúng, thế nhưng thu thế nào là 1 chuyện khác nữa…Và liệu những người sử dụng nhạc Trịnh khi biểu diễn có “tự giác” nộp hay là để “phát giác” nhỉ?
    Nếu vấn đề thu tiền tác quyền được thực hiện 1 cách nghiêm túc, chắc là H cũng sẽ bỏ nghề hiện tại mà đi..sáng tác nhạc quá..hi..hi.

  14. hic,
    cac cong ty quang cao va to chuc su kien tiep tuc dong them mot khoang chi phi ve tien tac quyen tac pham cho cac ca si hat nhac Trinh, neu chuyen nay come-up, olalla

  15. Sử dụng hình ảnh cho công việc riêng mà chưa xin phép nhá!

  16. S.Nguyen
    L SHTT cho phép mình làm việc này, chỉ để minh họa cho bài viết. Có hẳn một điều luật cho phép đó bạn ơi. Điều 25 Luật SHTT.

  17. Mình càng ngày càng thích nhạc Trịnh, thật khó mà quên. Mà mình xin lỗi, nhưng cho mình hỏi bạn là con trai hay con gái vậy ? nick của mình là: hungcuong822002, rảnh nhớ chat nhá, bạn add nick mình nhé.

  18. @quachtinh,
    Trời ạ! Sao bạn lại hỏi tôi là nam hay nữ?!
    Còn chuyện chat chít thì, thú thật, mình chưa từng chat và cũng biết phải bắt đầu như thế nào. Vả lại mình ít online quá, sợ lại phiền bạn.
    Cám ơn bạn đã quan tâm.

  19. Không ngờ có bài viết hay đến vậy

  20. Một en try rất hay..

  21. Khi đọc entry này với mình có lẽ sẽ dài dòng cm hơn nếu bạn đề cập đến một NS khác. Nhưng với TCS thì những bản nhạc của ông ta đã chết từ lâu trong lòng mình kể từ lúc mình biết ông ta sáng tác nhạc không vì nghệ thuật mà vì mục đích chính trị của ông ta. Cũng chính vì những bản nhạc có ý nghĩa tuyên truyền và được chỉ đạo bở đảng cộng sản VN mà biết bao nhiêu quân cán chính của VNCH xưa đã nhụt chí và có kẻ phải bỏ mình nơi chiến trận vì bị ru ngủ bởi những bản nhạc đó.
    Vậy một NS với tâm địa đâm sau lưng chiến sĩ không bao giờ được tồn tại trong tâm thức của mình, nếu có chỉ là một sự khinh bỉ và phỉ nhổ tồi tệ nhất.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: